همه چیز در مورد آزمون های پوستی معاینات طب کار

معاینات طب کار از جمله معاینات بدو استخدام و معاینات ادواری از الزامات ماده ۹۰ قانون تامین اجتماعی به حساب می روند. معاینات بدو استخدام به منظور بررسی توانمندی فرد در انجام شغل مورد استفاده قرار می گیرند. همچنین معاینات ادواری بعنوان روشی پیشگیرانه برای حفظ سلامت شاغلین لازم و ضروری هستند

یکی از آزمون ها، برخی مشاغل آزمون های پوستی است. آزمون های پوستی که به طور شایع در طب کار مورد استفاده قرار می گیرند، عبارت‌اند از: آزمون پَچ و آزمون پریک

ما در این مطلب به طور کامل به معرفی و بررسی همه چیز در مورد آزمون های پوستی معاینات طب کار، پرداخته ایم.

روش انجام آزمون در معاینات ادواری

با توجه به نوع کیت مورد استفاده در آزمون پوستی معاینات طب کار، مواد مختلف آلرژن در ناحیه ای از پوست که بدون مو و سالم است (معمولاً پشت بیمار نزدیک به ستون فقرات یا سطح خارجی بازو) قرار داده می‌شود (بدون نیاز به ایجاد خراش یا وارد کردن آلرژن داخل پوست).

نیازی به تمیز کردن ناحیه پیش از انجام تست نمی‌باشد (در صورت نیاز حتماً باید توجه شود که از مواد محرک استفاده نشود). ناحیة قزرار گرفتن هر آلرژن با ماژیک مشخص می شود. پس از 48 ساعت کیت از روی پوست بیمار برداشته می‌شود و در همان زمان (48 ساعت)، و 72 و 96 ساعت بعد خوانده می‌شود. این زمان برای شکل گیری کامل پاسخ آلرژیک و فروکش کردن کامل پاسخ تحریکی کافی است.

مواد موجود در کیت های معمولِ آزمون پچ در معاینات طب کار عبارتند از:

سولفات نیکل، الکلهای پشم، سولفات نئومایسین، دیکرومات پتاسیم، caine mix ،  Fragrance mix ، کولوفونی، Paraben mix ، کنترل منفی، بالسام پرو، اتیلن دی آمید دی هیدروکلراید، دی کلرید کبالت، رزینِ پ ـ ترت ـ بوتیل فنول، اپوکسی رزین، Carba mix  ، Black rubber mix ، Cl+Me- Isothiazolinone ، Quaternium-15 ، مرکاپتوبنزوتیازول، پ – فنیلین دی آمین، فرمادئید، Mercapto mix ، تیمروسال، Thiuram mix

آزمون پَچ در معاینات طب کار

این آزمون پوستی درمعاینات طب کار و معاینات ادواری مشخص می‌کند که ماده‌ای که در تماس با پوست قرار می‌گیرد، عامل ایجاد آلرژیِ پوستی هست یا خیر. در واقع این آزمون، بهترین روش تشخیصِ درماتیت آلرژیک و افتراق آن از درماتیت تحریکی است.

اساس این آزمون در معاینات طب کار بر قرار دادن آلرژن بر روی پوست و مشاهدة پاسخ پوستی پس از یک دورة مشخص است. کیتهای مختلفی برای انجام این آزمون وجود دارد.

• تفسیر آزمون پچ معاینات طب کار

باید توجه کرد میزان پیگمانتاسیون پوست در تظاهر پاسخ این آزمون پچ معاینات طب کار تأثیر می‌گذارد. پاسخ آزمون پچ ممکن است به شکلهای زیر بروز کند:

1. مثبت ضعیف (+): اریتم همراه با اتفیلتراسیون و پاپولهای پراکنده
2. مثبت قوی (++): اریتم همراه با انفیلتراسیون و پاپول و همچنین وزیکولهای پراکنده
3. مثبت شدید (+++): وزیکوهای بزرگ همراه با ضایعات تاولی
4. مشکوک: اریتم خفیف بدون انفیلتراسیون و برجستگی
5. واکنش تحریکی: اریتم بدون انفیلتراسیون هموژن یا اریتم به فرم پچ‌های مجزا
6. پاسخ منفی
7. واکنش پوست برانگیخته
8. تست نشده (منظور ماده‌ای که در کیت آزمون وجود ندارد)

نکته: در این تست از معاینات طب کار تشخیص پاسخ آلرژیک ضعیف از پاسخ تحریکی اغلب مشکل است.

نکته: پتشی و پوسچولهای فولیکولی معمولاً نشانة واکنش تحریکی هستند.

علت مثبت كاذب شدن و منفي كاذب شدن تست پچ

• علت مثبت كاذب شدن

در این نوع از معاینات طب کار در 10٪ موارد احتمال پاسخ مثبت کاذب وجود دارد که علل آن عبارت‌اند از:

1. پاسخ تحریکی که با پاسخ آلرژیک اشتباه می‌شود؛
2. واکنش مثبت شدید که به آلرژن مجاور گسترش پیدا می‌کند؛
3. درماتیت حاد در زمان انجام تست؛
4. انجام پچ تست در 3 هفتة گذشته؛
5. فاسد بودنِ مواد موجود در کیت.

• علت منفي كاذب شدن تست پچ

در این تست از معاینات طب کار در برخی موارد نیز احتمال وجود پاسخ منفیِ کاذب وجود دارد، از جمله:

1. خواندن تست فقط پس از 48 ساعت (در این مورد حدود 35٪ از پاسخهای مثبت واقعی از دست می‌روند)؛
2. مصرف داروهای کورتیکواستروئیدی سیستمیک در 2 هفتة گذشته یا کورتیکواستروئید موضعی در محل انجام تست؛
3. قرار ندادنِ درستِ مادة آلرژن روی پوست.

نكات مهم در تست پچ معاينات طب كار

برای انجام این آزمون از معاینات طب کار لازم است موراد زیر نیز مد نظر باشند:

– برخی از مواد از جمله سولفات نئومایسین و پ – فنیلن دی آمین ممکن است پاسخهای آلرژیک پس از 4 تا 5 روز ایجاد کنند.

– آلرژنهای موجود در این آزمون معمولاً غلظت پایین دارند و سبب شعله ور شدن درماتیت فرد نمی شوند؛ اما بهتر است در کسانی که درماتیت تماسی منتشر دارند بهتر است از این تست استفاده نشود.

– انجام این آزمون در معاینات طب کار برای کسانی که سابقة مشخصِ حساسیت (سیستمیک یا موضعی) به یکی از آلرژنهای موجود در کیت را دارند باید با احتیاط صورت گیرد.

– یکی از مشکلاتی که به طور شایع در حین انجام این آزمون پیش می‌آید خارش و سوزش در ناحیة تماس آلرژن است. برای کاهش این علائم می‌توان درمان دارویی انجام داد و در برخی موارد که علائم شدید است لازم است تست زودتر از 48 ساعت خاتمه پذیرد.

– یکی از عوامل مخدوش‌کننده در تفسیر این تست معاینات طب کار سندرم پوستِ‌ برانگیخته (پشتِ عصبانی)است. این سندرم حالتی از افزایش واکنش‌دهی در سایر نقاط بدن در فرد دچار درماتیت است. در این افراد ممکن است به طور همزمان آزمون برای چندین آلرژن مثبت شود. که احتمال پاسخ مثبت کاذب در این مورد بسیار زیاد است.

– بهتر است از انجام تست بر روی پوستهایی که به تازگی در معرض نور خورشید بوده، اجتناب کرد.

–  ناحیة تست باید خشک نگه داشته باشد. بنابراین لازم فرد از فعالیتهایی که سبب تعریق می‌شوند و همچنین حمام کردن اجتناب کند (شستشوی نواحیِ دیگر بدن منعی ندارد).

– اگر پوست فرد در ناحیة تست مو دارد، برای تراشیدن موها باید از موتراش الکتریکی استفاده کرد، نه تیغ.

– مصرف داروهای کورتیکواستروئیدی سیستمیک باید 2 هفته پیش از انجام تست قطع شود. (مصرف کورتیکواستروئید موضعی در نواحی دیگر و یا داروهای آنمتی هیستامین منعی ندارد.)

• عوارض تست پوستی پچ

عوارض جانبی این تست از معاینات طب کار معمولاً فراوانیِ زیادی ندارند و مهمترین آنها عبارت‌اند از:

1. هیپرپیگمانتاسیون در محل پاسخ مثبت
2. باقی ماندن واکنش در محل
3. شعله‌ور شدن درماتیت اولیه
4. ایجاد پسوریازیس در محل واکنش مثبت (نادر)
5. ایجاد حساسیت فعال (بسیار نادر)، بروز واکنش 7 روز بعد از انجام تست می‌تواند نشانة ایجاد حساسیت باشد.
6. ایجاد واکنشهای آنافیلاکتوئید (بسیار بسیار نادر)

آزمون پریک در معاینات طب کار

آزمون پریک در معاینات ادواری یک تست پوستیِ جهت تشخیص آلرژیهای تنفسی و خوراکی است. این تست در واقع IgE اختصاصی متصل به ماست‌سل‌های پوست را اندازه‌گیری می‌کند. آزمون پریک آزمونی آسان، ارزان و سریع است. در این آزمون مقدار بسیار کمی از آلرژن وارد پوست می‌شود در نتیجه در ه گروه سنی قابل انجام است.

لازم است به اين نكته توجه شود كه زمانی که واکنش آنافیلاکتیک مشخص به آلرژن وجود داشته باشد، انجام تست پریک معاینات طب کار ممنوع است.

• روش انجام تست پریک معاینات ادواری

این تست از معاینات طب کار معمولاً بر روی سطح داخلیِ ساعد یا پشت انجام می‌شود. آلرژنهایی که احتمال حساسیت به آنها وجود دارد انتخاب می‌شوند.

روی ناحیة تست یک علامت گذاشته می‌شود و یک قطره آلرژن روی علامت قرار داده می‌شود، سپس با استفاده از نوک لانست یا سوزن خراشی در ناحیة قرار گرفتن قطرة آلرژن روی پوست ایجاد می‌شود. برای مقایسه از دو مادة کنترل مثبت (هیستامین) و منفی (سالین) نیز استفاده می‌شود.

معمولاً تمام افراد به هیستامین پاسخ می‌دهند و در برابر سالین واکنشی بروز نمی‌کند. عدم پاسخ به هیستامین احتمال مصرف داروهای مداخله‌کننده را مطرح می‌کند و پاسخ به سالین می‌تواند نشانة حساسیت بیش از حد پوست باشد.

در این آزمون از معاینات طب کار در صورت وجود آلرژی به ماده در عرض چند دقیقه پوست ناحیه شروع به خارش می‌کند و به تدریج ضایعه‌ای سفیدرنگ و برجسته با حاسیة قرمزرنگ بروز می‌کند.

قطر ضایعه حدود 3 تا 5 میلیمتر است. این علائم در عرض 15 تا 30 دقیقه به حداکثر مقدار خود می‌رسد و به تدریج در عرض چند ساعت فروکش می‌کند. قطر پاپول ایجادشده نشانة شدت بیماری نیست. شکل 3-10 یک نمونه از تست پریک را نشان می‌دهد. – برای انجام این تست معاینات ادواری لازم است بیمار به مدت 1 هفته از مصرف داروهای آنتی هیستامین خودداری کند.

سخن پایانی

مرکز تخصصی طب کار سام پارس، آماده ارائه خدمات طب کار به سازمان ها، ارگان ها و مراکز درمانی می باشد. برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص معاینات طب کار به قسمت تماس با ما، مراجعه نمایید.