اختلالات اسکلتی عضلانی به بیماری های اطلاق می شود که عضلات، تاندون و اعصاب آسیب دیده و علائم بصورت درد و ناراحتی و کرختی ظاهر می شود. این اختلالات یکی از مهم ترین موضوعات سلامت شغلی در دنیای امروز می باشند و تقریبا در تمامی مشاغل شیوع بالای دارند.
این اختلالات به الگوی کار بستگی دارد و مختص به صنف یا شغل خاصی نبوده و ممکن است در تمامی صنایع و حرفه ها مشاهده شود؛ اما در مشاغلی که دارای بار فیزیکی بالا، پوسچرهای نامطلوب، رفتارهای استاتیک طولانی مدت، حرکات تکراری و حمل و نقل دستی هستند، بیشتر دیده می شود.
ما در این مطلب به بررسی کامل اختلالات اسکلتی عضلانی در شاغلین پرداخته ایم.
میزان ریسک ابتلا به اختلالات اسکلتی عضلانی در افراد
شدت اختلالات اسکلتی عضلانی در افراد مختلف متفاوت بوده و ریسک ابتلا به آن ها با افزایش سن بیشتر می شود با افزایش سن قدرت عضلانی کاهش می یابد و هم چنین وزن بافت های چربی و متعاقبا چگالی ماهیچه ها و استخوان ها کاهش یافته و نیروی عضلانی تحلیل می رود، نیروی عضلانی انسان در اوایل دوران بزرگسالی به افزایش خود ادامه می دهد، اما در میانسالی و بعد از آن تنزل می یابد.

افزایش شیوع بیماری های اسکلتی عضلانی در محیط کار ارتباط مستقیمی با عوامل زیان آور ارگونومیک در محیط کار دارد بطوریکه با افزایش بار، افزایش فاصله بار از مرکز ثقل بدن، تکرار دفعات بلند کردن بار، اعمال نیروی زیاد برای بلند کردن بار، اتخاذ وضعیت بدنی نامناسب هنگام بلند کردن بار، عدم وجود وقفه های استراحتی در بین دوره های بلند کردن بار، سطح تحصیلات و فرهنگ پایین، فشار روحی روانی و… بر روی بافت های عضلانی و استخوان تاثیر گذاشته و موجب تحلیل آنها و در نتیجه منجر به بروز اختلالات اسکلتی عضلانی می شود.
جهت پیشگیری از بروز این گونه مسائل و تندرستی نیروی کار، بایستی معاینات بدو استخدام و معاینات ادواری برای افراد انجام شود و روی تغذیه افراد، برنامه های آموزشی حمل و بلند کردن بار، سنجش توانائی های افراد و متناسب سازی آن با ایستگاه ها کار و محیط تاکید کرد.
شیوع اختلالات اسکلتی عضلانی در میان کاربران رایانه
امروزه رایانه جزء جدایی ناپذیر تمامی محیط کار به ویژه محیط اداری می باشد از طرفی اختلالات اسکلتی عضلانی در کارمندان اداری به ویژه کاربران رایانه بالاست که همین بر کیفیت زندگی افراد تاثیر گذاشته و باعث صرف هزینه های مستقیم و غیر مستقیم زیادی ناشی از غیبت از کار و از دست دادن نیرو های متخصص در کار می شود.
بر اساس گزارشات علمی خطر ابتلا به اختلالات اسکلتی عضلانی در بین کاربران کامپیوتر نسبت به سایر مشاغل نسبتا بالاست و اصلی ترین عامل مرتبط با این اختلالات را مدت نشستن در پشت میز کار و یا استفاده از رایانه اعلام کرده اند.شیوع این اختلالات در میان کشور های در حال توسعه با توجه به نوع کار با رایانه و مدت زمان تماس ایستگاه کار با رایانه بین 15 تا 70 درصد گزارش شده است از این میان مهم ترین فاکتورهایی که در شکل گیری پوسجر بدن تاثیر به سزایی دارند، شکل و محل قرار گیری صفحه کلید، ماوس، صندلی و صفحه نمایشگر می باشد.

اختلالات اسکلتی عضلانی در بین کاربران رایانه بیشتر در ناحیه اندام فوقانی، سر و گردن و کمر ایجاد می شود.ایجاد این اختلالات علاوه بر مواجهات ارگونومیک به عوامل دیگری هم چون سن، جنس، حساسیت فردی، ساعت کار شبانه روز، استرس های روانی، رضایت شغلی و تناسب جسمانی نیز بستگی دارد.
راه حل هایی جهت جلوگیری از بروز این اختلالات
- اصلاح ایستگاه های کاری بر اساس اصول ارگونومیک همچون تنظیم صندلی و میز کار در ارتفاع مناسب و چیدمان صحیح صفحه نمایش، صفحه کلید، ماوس در رفع و یا پیشگیری اختلالات اسکلتی عضلانی مهم است
- در مواقع لزوم استفاده از زیر پای مناسب
- آموزش کاربران در مورد اصول ارگونومی مطرح در کار با رایانه
- کاهش ساعات کاری کار با رایانه
- انجام حرکات کششی در فواصل معین در کار با رایانه
اختلالات اسکلتی میتوانند باعث درد، محدودیت حرکتی و کاهش کیفیت زندگی فرد شوند. روشهای درمانی مختلفی برای این اختلالات وجود دارد که از داروها تا جراحی را شامل میشود.
روش های درمانی
- داروها
استفاده از داروها یکی از رایجترین روشهای درمانی برای اختلالات اسکلتی عضلانی است که این داروهای درمانی شامل موارد زیر می باشد:
ضد التهابها (NSAIDs): این داروها برای کاهش التهاب و درد استفاده میشوند. از جمله این داروها میتوان به ایبوپروفن و ناپروکسن اشاره کرد.
- مسکنها: برای کاهش درد میتوان از مسکنهای مختلفی مانند استامینوفن استفاده کرد.
- داروهای ضد درد موضعی : کرمها و ژلهای موضعی حاوی مواد ضد درد میتوانند به کاهش درد در محل آسیب کمک کنند.
- کورتیکواستروئیدها : در موارد شدیدتر، تزریق کورتیکواستروئیدها میتواند به کاهش التهاب و درد کمک کند.
- فیزیوتراپی
فیزیوتراپی یکی از مؤثرترین روشهای غیر دارویی برای درمان اختلالات اسکلتی عضلانی است. این روش شامل تمرینات و تکنیکهایی است که به بهبود دامنه حرکتی، تقویت عضلات و کاهش درد کمک میکنند. فیزیوتراپیستها ممکن است از ابزارها و تکنیکهای مختلفی مانند التراسوند، تحریک الکتریکی و ماساژ استفاده کنند.
- روشهای مکانیکی
روشهای مکانیکی شامل استفاده از ابزارها و وسایل مختلف برای حمایت از مفاصل و عضلات و کاهش فشار بر آنها است. برخی از این روشها عبارتند از:
- بریسها و آتلها : این وسایل میتوانند به ثابت نگه داشتن مفاصل و جلوگیری از حرکات ناخواسته کمک کنند.
- کفشهای طبی و کفیهای مخصوص : این وسایلمیتوانند به اصلاح ناهنجاریهای پا و کاهش فشار بر مفاصل کمک کنند.

- تزریقات
تزریقات موضعی میتوانند به کاهش درد و التهاب در محل آسیب کمک کنند. برخی از این تزریقات عبارتند از:
- تزریق کورتیکواستروئید : این تزریقات معمولاً در مفاصل انجام میشود و میتواند به کاهش التهاب و درد کمک کند.
- تزریق اسید هیالورونیک : این تزریقات میتوانند به بهبود لغزش مفاصل و کاهش درد کمک کنند.
- جراحی
در مواردی که روشهای غیر جراحی نتوانند بهبود کافی ایجاد کنند، جراحی به عنوان گزینهای موثر مطرح میشود. انواع جراحیهای رایج در درمان اختلالات اسکلتی عضلانی شامل موارد زیر هستند:
- آرتروسکوپی : این روش کم تهاجم برای بررسی و درمان مشکلات داخل مفصلی استفاده میشود.
- تعویض مفصل: در موارد شدیدتر، تعویض مفاصل مانند زانو و لگن میتواند به بهبود عملکرد و کاهش درد کمک کند.
- تثبیت ستون فقرات: در صورت بروز مشکلات شدید در ستون فقرات، جراحیهای تثبیت میتواند به بهبود وضعیت بیمار کمک کند.
اختلالات اسکلتی عضلانی میتوانند تأثیرات جدی بر کیفیت زندگی فرد داشته باشند. انتخاب روش های درمانی مناسب بسته به نوع بیماری و میزان شدت اختلال در هر بیمار متفاوت می باشد. از داروها و فیزیوتراپی تا جراحی، همه این روشها میتوانند به کاهش درد و بهبود عملکرد فرد کمک کنند. مشاوره با متخصصان مربوطه برای انتخاب بهترین روش درمانی ضروری است.
بخش پایانی
مرکز تخصصی طب کار سلامت سام پارس آماده ارائه خدمات طب کار به سازمان ها، ارگان ها و مراکز درمانی می باشد. برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص معاینات طب کار با ما تماس بگیرید.
