نقص عضو و ازکارافتادگی از جمله مشكلاتي است كه ممكن است براي هر فرد شاغل اتفاق بيافتد. هرچند افراد در صورت بروز اتفاق در محیط های
کاری می توانند برای پیگیری آن به مراکز طب کار مراجعه نمایند اما لازم است شاغلين از قانون كار در اين مورد آگاه باشند. در اين مطلب به توضيح قوانين و اصول تعیین نقص عضو و ازکارافتادگی در سال 1404 مي پردازيم.
تعاریف مهم در نقص عضو
نقص عضو: از دست رفتن عملکرد فیزیولوژیک یا ساختار آناتومیک، مانند قطع انگشت یا کاهش حجمهای ریوی
- ناتوانی: تأثیر اين اتفاق بر زندگی فرد و ایجاد ناتوانی در انجام امور روزمره، یا ناتوانیِ عمومی شغلی (عدم توانایی انجام بسیاری از فعالیتهای لازم در اکثر مشاغل، مانند فلج چهار اندام یا ناتوانی اختصاصی شغلی (عدم توانایی در انجام فعالیت یا شغلی خاص، مانند قطع دست راست برای تایپیست).
- تسهیم: تعیین درصد قابل انتساب یا ناتوانی به علل مختلف. مثلاً افت عملکرد ریه ناشی از سیگار کشیدن و نوموکونیوز.
- ممانعت: فعالیت یا مواجهه ای که برای یک فرد توصیه نمیشود.
تعیین نقص عضو
نقص عضوی که برای فردی پیش می آید ممکن است موقت یا دائم باشد. معمولاً اين مشكل برای مراجع قضایی، اهمیت زیادی دارد. در اين اتفاق به صورت جزئی درصد آن در اندام یا ارگانِ خاصی تعیین می شود و تأثیر این مشكل بر کل بدن، نقص عضو کل بدن است. مثلاً قطع انگشت اشارة دست راست، درصد بروز مشکل دست، اندام فوقانی و کل بدن است.
برای تعیین آن هم می توان نقص عضو کنونی را محاسبه کرد و هم میزان افت عملکرد نسبت به گذشته. روش دوم دقیق تر و بهتر است زیرا ممکن است فردی پس از ایجاد این مشکل از نظر متوسط جامعه در حد طبیعی باشد، اما نسبت به وضعیت خودش پیش از آسیب، افت کرده باشد. اما تعیین آن به این شکل مشکل است، زیرا معمولاً دسترسی کامل به اطلاعات گذشته موجود نیست.
برای اندازهگیری اين عارضه معمولاً از کتاب AMA Guide to Rating Impairement استفاده میشود.
البته تعیین بروز مشکل با توجه به قانون مجازاتهای اسلامی در سازمان پزشکی قانونی انجام می شود که مراجع آن در کشورهای اروپایی و آمریکایی، تا اندازهای متفاوت است.
تعیین ناتوانی يا از کارافتادگی در نقص عضو
تعیین میزان ناتوانی نیز به صورت موقت و دائم میباشد. برای تعیین میزان ناتوانی از درصد نقص عضو محاسبهشده استفاده می شود.
برای تعیین ازکارافتادگی یا ناتوانی شغلی لازم است به پنج سؤال پاسخ داده شود:
1. آیا کارگر پس از بروز مشکل در اعضای بدن یا بیماری می تواند کار را انجام دهد؟ (یعنی باوجود ازکارافتادگی تواناییِ انجام این کار را دارد؟)
مثلاً کارگری که دچار حملة قلبی شده و تست ورزش غیرطبیعی دارد، نمیتواند بار بیش از 23 کیلوگرم را بلند کند.
پاسخ به این سؤال با انجام معایناتِ تناسب برای شغل داده می شود. برای انجام این کار لازم است:
- محیط کار به طور کامل بررسی شود و مواجهات مختلف تعیین شود.
- فرد متقاضی به طور کامل بررسی شود و تواناییها و ناتوانیهای احتمالی او مشخص شود.
- تواناییِ کارگر برای انجام وظایف اختصاصی شغل مشخص شود.
2. آیا کارگر مجاز است این کار را انجام دهد؟
با این سؤال در واقع خطر احتمالی برای خود فرد یا سایرین در آینده مشخص میشود. ممنوعیت برای انجام کار، در چند مورد صدق میکند:
- وجود حساسیت به عامل خاص عموماً فرد را برای آن کار نامناسب میکند، مانند آسم آلرژیک یا درماتیت آلرژیک؛
- احتمال عود بیماری یا تکرار آسیب قبلی؛
- احتمال ناتوانی کامل در آسیب بعدی: مثلاً فردی که یک چشمش را از دست داده و به شغل تراشکاری مشغول است؛
- احتمال ایجاد آسیب غیرمرتبط با بیماری یا آسیب قبلی، مانند فردی دچار صرع کنترلنشده است برای کار در ارتفاع؛
- احتمال وجود خطر برای دیگران، مانند پرستاری که دچار هپاتیت B شده است.
با توجه به نکات بالا محدودیتهای شغلی کارگر در نقص عضو و موارد دیگر، باید دقیقاً شرح داده شود؛ مثلاً عدم تواناییِ بلند کردنِ بارهای بیش از 10 کیلوگرم بیش از 5 بار در روز.
3. چگونه میتوان کار را طوری تغییر داد که فرد قادر به انجام آن باشد؟
پس از مشخص شدنِ مشکل اولین قدم، مناسب کردنِ محیط کار و ایستگاه کاری برای کارگر است تا قادر به انجام فعالیتهای اصلی شغل قبلی باشد. این کار بویژه برای مواجهات ارگونومیک امکانپذیر است، اما برای مواجهات شیمیایی و فیزیکی، تغییر محیط کار در اکثر موارد سخت و در برخی موارد امکانناپذیر است و اين مشكل ممکن است باعث تغییر موقتی یا دائم شغل شود.
5. چگونه می توان وضعیت کارگر را طوری تغییر داد که ناتوانی کمتر شود؟
برای پاسخ به پرسش بالا لازم است کارهای زیر انجام شود:
- در موارد ناتوانی های موقت نقص عضو و بیماری ها، لازم است صبر کرد تا دورة کامل شود و فرد بهبود پیدا کند. قطع مواجهه در برخی موارد سبب بهبود کامل فرد میشود (مانند اپیکوندیلیت) اما در برخی مواقع چنین نیست (مانند سیلیکوز)
- درمان بیماری، در بسیاری از موارد درمان نقص در بدن را کاهش می دهد بنابراین توصیه می شود تعیین میزان آن پس از درمان کامل بیمار انجام شود (مانند درمان آسم)
- بازتوانی، پس از درمان کامل بازتوانی نیز میتواند میزان نقص عضو حوادث ناشی از کار را کاهش دهد.
سخن پایانی
تعيين نقص عضو ناشی از کار و ازكارافتادگي از خدمات مراكز طب کار به حساب مي آيد و در مركز تخصصي سلامت سام پارس در اسرع وقت بررسي و انجام مي گردد.
مرکز تخصصی طب کار سلامت سام پارس آماده ارائه خدمات اینچنینی به سازمان ها، ارگان ها و مراکز درمانی می باشد. برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص معاینات طب کار با ما تماس بگیرید.