کم کاری تیروئید از آن دسته مشکلاتی است که نامش را زیاد شنیده اید. تیروئید کم کار از رایج ترین بیماری های غده تیروئید محسوب می شود و با گذشت زمان ممکن است اندام های دیگر بدن را درگیر کند و با عوارض های مختلف همراه شود. کم کاری این غده با چه علائمی همراه است؟ آیا راهی برای کنترل آن وجود دارد؟ کم کاری تیروئید برای بدن چه میزان خطر دارد؟ این موارد سوالاتی هستند که ذهن برخی افراد را به خود مشغول کرده است. در این مقاله به هر آنچه که باید از این بیماری بدانید، می پردازیم.
کم کاری تیروئید
تیروئید یک غده کوچک پروانه ای است که با تولید برخی هورمون ها به تنظیم و مصرف انرژی، نحوه ضربان قلب و عملکرد دستگاه گوارش کمک می کند. هنگامی که هورمون تیروئید به اندازه کافی تولید نشود؛ بدن دچار کم کاری تیروئید می شود. این بیماری در زنان بیش تر از مردان شیوع پیدا می کند. به طوری که نسبت ابتلای زنان به مردان ۸ به ۱ است. همچنین بیش تر افراد مبتلا به این بیماری مسن و بالای ۶۰ سال هستند.
علت کم کاری تیروئید
از رایج ترین دلایل تیروئید کم کار می توان به کمبود ید، مصرف برخی داروها، پرتو درمانی، جراحی تیروئید و درمان با ید رادیو اکتیو اشاره کرد. مواردی دیگری مانند بارداری، بیماری مادرزادی، تیروئیدیت د کوروین و تیروئیدیت هاشیموتو وجود دارند که باعث این بیماری می شوند اما خیلی رایج نیستند.
مصرف برخی داروها: برخی داروهایی که برای سرطان، بیماری های قلبی و بیماری های روانی استفاده می شود؛ باعث کاهش تولید هورمون های تیروئید و در نتیجه ابتلا به بیماری کم کاری تیروئید می شود. لیتیوم، استاوودین، داروهای ضد CTLA_4، آمیودارون و اینترلوکین نمونه هایی از این داروها هستند.
پرتو درمانی: پرتو درمانی برای سرطان سر یا گردن و لنفوم یا لوسمی کاربرد دارد. استفاده از پرتو درمانی ممکن است به کند شدن یا توقف تولید هورمون های تیروئید منجر شود.
درمان با ید رادیو اکتیو: این روش درمانی برای تیروئید پرکار استفاده می شود تا سطح تولید هورمون ها را کاهش دهد و تنظیم کند. درمان با ید رادیو اکتیو ممکن است برای همیشه سطح تولید هورمون های تیروئید را پایین بیاورد.
کمبود ید: کمبود ید از شایع ترین دلیل کم کاری تیروئید در جهان است. خوراکی هایی مانند غذاهای دریایی، تخم مرغ، لبنیات و نمک ید دار از منابع ید هستند.
جراحی تیروئید: برداشتن کل غده تیروئید به کم کاری تیروئید منجر می شود و برای درمان آن از راهکارهای مختلفی مانند دارو بهره می گیرند. در صورتی که فقط قسمتی از غده تیروئید برداشته شود؛ غده قادر به تولید هورمون های تیروئید است.
علائم کم کاری تیروئید
علائم، اثرات و زمان ظاهر شدن تیروئید کم کار در افراد با یکدیگر تفاوت دارد و به شدت این بیماری بستگی دارد. از همین رو امکان دشوار بودن تشخیص آن وجود دارد و شاید تا مدتی متوجه تیروئید کم کار نشوید. خستگی و افزایش وزن از علائم اولیه این بیماری است. با گذشت زمان، افزایش سن و کندتر شدن تیروئید علائم بیش تری از این بیماری نمایان می شود. از رایج ترین علائم کم کاری تیروئید می توان به موارد زیر اشاره کرد.
-یبوست
-خستگی
-افزایش وزن
-احساس سرما
-حافظه ضعیف
-تعریق کم
-خشکی و نازکی مو
-کند شدن ضربان قلب
-افزایش کلسترول خون
-درد، سفتی و حساسیت عضلات
-خشکی پوست
از آنجایی که کم کاری تیروئید در زنان شیوع بیش تری دارد؛ علاوه بر علائم بالا می تواند با مشکلات بارداری، دوران قاعدگی نامنظم و کم خونی همراه شود. این بیماری در نوزادان به صورت مادرزادی رخ می دهد و با عوارضی مانند یبوست، خواب بیش از حد، مشکل در تغذیه همراه است. در صورت عدم درمان به موقع این بیماری در نوزادان ممکن است رشد کودک نیز به تاخیر بیفتد. در بعضی نوزادان مبتلا به بیماری کم کاری تیروئید علائمی ظاهر نمی شود.
تشخیص کم کاری تیروئید چگونه انجام میشود؟
پزشک با معاینه فیزیکی و بررسی علائم تیروئید کم کار مانند پوست خشک، تورم در گردن، کاهش رفلاکس ها و کندی ضربان قلب به وجود یا عدم تیروئید کم کار پی می برد. پزشک همچنین از شما درباره یبوست، خستگی و سابقه خانوادگی بیماری سوال می پرسد.
برخی آزمایش ها نیز به تشخیص این بیماری کمک می کنند که عبارتند از:
-آزمایش خون: آزمایش خون برای تشخیص کم کاری تیروئید است.
-آزمایش هورمون محرک تیروئید (TSH): در صورتی که غده تیروئید به اندازه کافی هورمون تولید نکند؛ غده هیپوفیز TSH را افزایش می دهد تا هورمون های تولیدی تیروئید نیز افزایش یابند. سطح بالای TSH در آزمایش به این معنی است که تیروئید دچار کم کاری شده است.
-آزمایش سطح تیروکسین (T4): T4 از هورمون هایی است که تیروئید تولید می کند. آزمایش T4 نیز در تشخیص تیروئید کم کار موثر است. پایین بودن سطح T4 و بالا بودن سطح TSH به معنی کم کاری تیروئید است. در صورتی که سطح T4 طبیعی و سطح TSH بالا ظاهر شود؛ کم کاری تیروئید تحت بالینی است.
-آزمایش T3 نیز پس از طبیعی بودن آزمایش T4 انجام می شود. سطح پایینT3 نشانه وجود کم کاری تیروئید یا نوع بالینی آن است.
درمان و عوارض کم کاری تیروئید
تیروئید کم کار از بیماری هایی است که به صورت دائمی در فرد می ماند اما با راهکارهای مختلف از جمله دارو می توان عوارض و علائم آن را کاهش داد.
لووتیروکسین دارویی است که برای تیروئید کم کار استفاده می شود. این دارو در واقع همان T4 مصنوعی است. با مصرف این دارو علائم کم کاری تیروئید از بین می روند یا بهتر می شوند. علاوه بر مصرف داروهای تجویزی داشتن رژیم غذایی مناسب نیز به بهبود وضعیت بیمار کمک می کند. منابعی مانند محصولات لبنی، غذاهای دریایی، تخم مرغ و نمک ید دار که دارای ید هستند را مصرف کنید و مصرف خوراکی هایی که شامل سویا هستند را کنترل کنید. منابع سویا شامل سس سویا، توفو، شیر سویا و پنیر وگان می شود.
در صورتی که کم کاری تیروئید به موقع درمان نشود؛ با عوارضی مانند مشکلات قلبی، گواتر، کاهش عملکرد کلیه، درد مفاصل، افسردگی، کلسترول بالا، نوروپاتی محیطی، صدمات عصبی و ناباروری همراه است.
کم کاری تیروئید یک وضعیت پزشکی است که غده تیروئید به میزان کافی هورمونهای تیروئیدی را تولید نمیکند. این وضعیت میتواند به ریزش مو منجر شود. در ادامه، به تأثیرات کمکاری تیروئید بر ریزش مو، علل این اثر و راههای مدیریت آن میپردازیم:
تأثیرات کم کاری تیروئید بر ریزش مو
- تأثیر بر فرآیند رشد مو: هورمونهای تیروئیدی بر فرآیند رشد مو و سلامتی موها تأثیر میگذارند. کمکاری تیروئید میتواند با کاهش فعالیت غده تیروئید و کاهش سطح هورمونهای تیروئیدی، به کاهش فعالیت فولیکولهای مویی و به تبع آن، به ریزش مو منجر شود.
- تأثیر بر چرخه رشد مو : هورمونهای تیروئیدی در تنظیم چرخه رشد مو نقش دارند. کمکاری تیروئید ممکن است با تغییر در چرخه رشد مو، موجب افزایش مرحله غیرفعال (تلف شدن) موهایی که در مرحله رشد (آناژن) هستند، و کاهش مدت زمانی که موها در مرحله رشد هستند، شود.
- تأثیر بر ساختار مو : کمکاری تیروئید میتواند باعث تغییر در ساختار مو و کاهش مقاومت و ضخامت آن شود، که ممکن است باعث ریزش مو شود.
علل کمکاری تیروئید
- بیماری هاشیموتو : این یک اختلال خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به غده تیروئید حمله میکند و باعث کم کاری تیروئید میشود.
- کمبود ید: ید یک عنصر ضروری برای تولید هورمونهای تیروئیدی است. کمبود مکمل های حاوی ید باعث مشکلات تیروئید می شود.
- عوامل محیطی: عواملی مانند استفاده از داروها، تغذیه نامناسب، استرس، و عوامل محیطی میتوانند به کمکاری تیروئید منجر شوند.
راههای مدیریت ریزش مو در کمکاری تیروئید
- درمان کمکاری تیروئید : اگر کم کاری تیروئید باعث ریزش مو شده است، درمان مشکل اصلی، یعنی کمکاری تیروئید، میتواند بهبودی در ریزش مو را به همراه داشته باشد. درمان این وضعیت شامل مصرف داروهای هورمونی تیروئید میشود که باید توسط پزشک تجویز شود.
- تغذیه سالم : تغذیه مناسب و متنوع با مصرف مواد غذایی حاوی مواد مغذی مهم برای سلامتی مو میتواند مفید باشد. این شامل مصرف موادی مانند پروتئین، آهن، روغنهای چربی اشباع نشده، ویتامینها و مواد معدنی است.
- استفاده از محصولات مراقبت از مو : استفاده از شامپوها و محصولات مراقبتی که حاوی مواد مرطوب کننده، تقویتکننده و حاوی ویتامینها و مواد معدنی مفید برای موها هستند، میتواند به بهبودی وضعیت مو کمک کند.
- کاهش استرس : مدیریت استرس و رهایی از فشارهای روزمره میتواند به بهبودی وضعیت مو کمک کند. روشهای مانند مدیتیشن، یوگا، و ورزش منظم میتوانند به کاهش استرس و احساس راحتی کمک کنند.
همچنین، مشاوره با پزشک در مورد علت ریزش مو و راههای مدیریت آن بسیار مفید است، بهویژه اگر مشکوک به وجود مشکلات تیروئیدی باشید.
کمکاری تیروئید یک وضعیت جدی است که میتواند تأثیرات گستردهای بر سلامت جسمی و روانی شما داشته باشد. این وضعیت نه تنها میتواند به مشکلاتی مانند خستگی مداوم، افزایش وزن، افسردگی و خشکی پوست منجر شود، بلکه میتواند بر رشد و سلامت موها نیز تاثیر بگذارد و باعث ریزش مو شود.
مرکز طب کار سام پارس، با بهرهگیری از تجهیزات پیشرفته و کادری مجرب، خدمات گستردهای در زمینه آزمایشهای تشخیصی و مراقبتی ارائه میدهد. این مرکز میتواند به شما در تشخیص و مدیریت کمکاری تیروئید و سایر مشکلات سلامت کمک کند.